Татарские рассказы для детей на татарском языке

«>Инсур Мусанниф

Официальный сайт писателя-сатирика

Мир глазами писателя

Вы здесь

Рассказы на татарском языке (16+)

Инсур Мөсәнниф
Грамота
Юмореска

Инсур Мөсәнниф
Урмания фаҗигасы
Хикәя

Инсур Мөсәнниф
Самавыр чәе
Күңелле хикәя

Инсур Мөсәнниф
Йокы даруы

Инсур Мөсәнниф
Газ
Юмореска

Колагыгызга гына әйтәм: егетләр, тиздән боз китә.
Инсур Мөсәнниф
Сихердән котылдым
Юморлы монолог

Инсур Мөсәнниф
Хатынлыкка кандидат эзлим

Инсур Мөсәнниф
Калдыксыз җитештерү

Инсур Мөсәнниф
“Ичмасам, чирләп булса да торырлар. ”

Марсианнарның Җирдә күргәннәре
Рапорт
. Әйбәт кенә килеп җиттек. Хәер. Җир малайлары лазер яктырткычлары белән теңкәгә тиде тиюен. Бераз “өлеш төшереп” алырга туры килде. Әмма берничә самолет шулай да җиргә мәтәлергә өлгерде.

Инсур Мөсәнниф
Рәхмәт яугыры тузан җыйгыч
Хикәя

Инсур Мөсәнниф
Янга калдыр-калдырма.
Хикәя

Инсур Мөсәнниф
Кемнең “өе яна”?
Хикәя

Инсур Мөсәнниф
Канатланган кәҗә
Хикәя-бикәя

Инсур Мөсәнниф
Идеал
Хикәя-бикәя

Инсур Мөсәнниф
Хәлләр ничек?
Уймак хикәя

Инсур Мөсәнниф
Парадокслар
Миниатюра

Инсур Мөсәнниф
Утлы еллар истәлеге
Хикәя

Инсур МӨСӘННИФ
Таба эзлим
Юмореска

Инсур Мөсәнниф
Дуслык
Хикәя

Представляю вашему вниманию серию рассказов «Алтын балык», которая вошла в состав рукописной книги.

Баеп булмады, егетләр. Әнә, кешеләргә карап торам да, шаккатам. Бер елны йорт сала, икенче елны машина ала, ә өченче елны яшь хатынлы була. Болай үзем төшеп калганнардан да түгелмен кебек. Юк, булмагач, булмый икән.

Яңа оештырылган җәмгыятьнең башлангыч оешмасы рәисен сайлап кую өчен билгеләнгән җыелыш күп вакытны алмады, чөнки эш көне тәмамланган иде инде. Алып баручы башта ике сүз белән генә яңа оешманың барлыкка килү сәбәпләрен, әгъза булып керү кагыйдәләрен аңлатты. Шуннан нинди тәкъдимнәр булыр дигән сорау куйды да, үзе өч кешене күрсәтте.

Инсур Мөсәнниф
Кыш бабай күчтәнәче
Хикәя

Бүген безнең авылда туй. Кайсы якта ничектер, ә бездә туйга бар авыл белән йөриләр. Шуңа, чакырганда, өй борынча чакыралар. Теләгең бар икән — рәхим ит. Бүләгең булмаса да, сиңа сүз әйтүче дә, кырын күз белән караучы да булмаячак. Монысы чит-ят кешегә инде. Ә туганнарга таләп икенче. Алар йөзләренә кызыллык китермәскә тиеш.

Инсур Мөсәнниф
Рәхмәт, энем!
Детектив хикәя

Ниһаять, безнең колхоз да баш инженерлы булды. Яшь кенә бер егет җибәргәннәр. Институт бетергән диме шунда. Әй, институт түгел, чурт бетерсен, тик безгә инженер булсын. Читтән килгән инде килүлеккә. Колхоз үзебезнең егетләрне укырга жибәрә лә ул. Кире кайтучы гына юк.

Ниһаять, мин дә институтны тәмамлап, авылга кайттым. Иң авыр һәм, нәрсәсен яшереп торасың, — иң күңелле вакыт артта калды.

Очраган бер авылдаш котлый, укыганыңның игелеген күр инде, дип яхшы теләк тели.

Источник

Татарские сказки

Тата́ры — тюркоязычный народ, живущий в центральных областях европейской части России, в Поволжье, Приуралье, в Сибири, Казахстане, Средней Азии, СУАР и на Дальнем Востоке.

Являются вторым по численности народом в Российской Федерации после русских. Татары составляют более половины населения Республики Татарстан (53,15 % по переписи 2010 года).

Жил на белом свете один богач. Всё его богатство заключалось в 3-х мешках золотых монет. И был у него один сын, которого он любил, что и души не чаял. И, когда тому исполнилось 18 лет, решил бай отправить его в город, за товаром, тем самым пытаясь приучить парня к торговле. И дал ему отец в дорогу первый.

Жила в одной крестьянской семье девушка, сирота от рожденья. Недобрая мачеха не любила ее, заставляла работать от темна до темна. Как-то рано утром, когда еще солнце не взошло, послала мачеха падчерицу за водой. Делать нечего, пошла сиротка к спящему озеру. Черпает воду и плачет. Увидела она в воде.

Жил на свете пастух. Стадо у него было большое, уследить за ним трудно, хлопотно. Коровы в рожь да в овёс бегут, овцы в трясину лезут да в лес заходят. Надо всех собрать да в одно место согнать. Совсем замучился пастух… Вот раз и надумал он:

Татарский язык относится к кыпчакской подгруппе тюркской группы алтайской семьи языков и делится на три диалекта: западный (мишарский), казанский (средний) диалект и восточный (сибирскотатарский).

По религиозному признаку в основном мусульмане-сунниты, а также православные, атеисты и др.

Традиционным жилищем татар Среднего Поволжья и Приуралья была срубная изба, отгороженная от улицы забором. Внешний фасад украшался многоцветной росписью. У астраханских татар, сохранивших некоторые свои степные скотоводческие традиции, в качестве летнего жилища бытовала юрта.

Татарская нация по уровню грамотности (умению писать и читать на своем языке) еще до переворота 1917 года занимала одно из ведущих мест в Российской империи. Традиционная тяга к знаниям сохранилась и у нынешнего поколения.

Национальная одежда мужчин и женщин состояла из шаровар с широким шагом и рубашки (у женщин дополнялась вышитым нагрудником), на которую надевался безрукавный камзол. Верхней одеждой служили казакин, а зимой — стёганый бешмет или шуба. Головной убор мужчин — тюбетейка, а поверх неё — полусферическая шапка на меху или войлочная шляпа; у женщин — вышитая бархатная шапочка (калфак) и платок. Традиционная обувь — кожаные ичиги с мягкой подошвой, вне дома на них надевали кожаные калоши. Для костюма женщин было характерно обилие металлических украшений.

Как и у многих других народов, обряды и праздники татарского народа во многом зависели от сельскохозяйственного цикла. Даже названия времён года обозначались понятием связанным с той или иной работой: сабан өсте — весна, начало яровых; печән өсте — лето, время сенокоса. Этнограф Р. Г. Уразманова на обширном этнографическом материале делит обряды татар на две неравные группы: весенне-летний и зимне-осенний циклы.

Источник

Татарские народные аудиосказки

Татарские аудиосказки слушать

Неправильно понятые последние слова отца усложнили жизнь сыновьям. Лишь дружба и труд оказались достойны упоминания в завещании.

Если ты правильно выбираешь друзей – то с их помощью можно даже жениться на байской дочери.

Хитрость и смекалка помогут победить любых врагов. Ну, и не помешает найденная на дороге волчья голова.

Если вы прирождённый бизнесмен, то даже стог сена станет началом отличной финансовой карьеры. Конечно, если вы знаете координаты острова, где живут волшебные пэри.

Хитростью и личным примером можно перевоспитать даже закоренелого лентяя.

Если тебе задали сложный вопрос – подумай. Задали три сложных вопроса – подумай трижды. Тогда точно дашь мудрый ответ.

Тот, кто добр и честен, всегда остаётся в выигрыше. А вор и обманщик будет наказан, по справедливости.

Хвастовство и самолюбование до добра не доведут. Можно и суп попасть.

Обещания надо выполнять, а за работу – платить. Иначе можно стать объектом недоброй шутки.

Хитёр лесной дух и на проказы горазд – а татарский батыр всё равно хитрее.

Все свои мечты, все надежды люди вкладывали в сказки. Переходя из уст в уста, они обрастали новыми подробностями, менялись имена героев, некоторые истории забывались. Но лучшие татарские народные сказки дошли до наших дней.

Татарские сказки про животных это простые истории о взаимоотношениях, о честности и хитрости, доброте, мудрости, смекалке. Животные, растения, даже природные явления наделялись человеческими чертами, им давали имена.

Народные сказки – это отражение жизни, отражение нашего существования. Расскажите про татарские народные сказки своему ребёнку, почитайте их вместе. Погрузитесь в этот таинственный и волшебный мир превращений и чудес, фантазии и реальности. Отпустите себя в приключение и эти чувства останутся с вами навсегда.

Читайте также:  Памятник вечный огонь рассказ

Источник

LiveInternetLiveInternet

Метки

Рубрики

Ссылки

Цитатник

20 самых красивых лошадей в мире от которых трудно отвести взгляд Каждая порода по-свое.

Typisk norsk (типично норвежское): БЮНАД И ФЕСТДРАК В норвежском обществе не.

Кино и видео на татарском языке http://shubino-video.ru/old/shubino-dom.kinoteatr.html &nb.

Поиск по дневнику

Подписка по e-mail

Выбрана рубрика Татарские сказки.


Татарская сказка ШУРАЛЕ(ШУРӘЛЕ)Габдулла Тукай

Дневник

ШУРӘЛЕ ТАТАРЧА

I

Нәкъ Казан артында бардыр бер авыл —
«Кырлай» диләр;

Җырлаганда көй өчен, «тавыклары җырлай», диләр.
Гәрчә анда тугъмасам да, мин бераз торган идем;
Җирне әз-мәз тырмалап, чәчкән идем, урган идем.
Ул авылның, һич онытмыйм, һәрьягы урман иде,
Ул болын, яшел үләннәр хәтфәдән юрган иде.
Зурмы, дисәң, зур түгелдер, бу авыл бик кечкенә;
Халкының эчкән суы бик кечкенә — инеш кенә.
Анда бик салкын вә бик эссе түгел, урта һава;
Җил дә вактында исеп, яңгыр да вактында ява.
Урманында кып-кызыл кура җиләк тә җир җиләк;
Күз ачып йомганчы, һичшиксез, җыярсың бер чиләк.
Бик хозур! Рәт-рәт тора, гаскәр кеби, чыршы, нарат;
Төпләрендә ятканым бар, хәл җыеп, күккә карап.
Юкә, каеннар төбендә кузгалаклар, гөмбәләр
Берлә бергә үсә аллы-гөлле гөлләр, гонҗәләр.
Ак, кызыл, ал, сап-сары, зәңгәр, яшелдән чәчкәләр;
һәр тарафка тәмле исләр чәчкәли бу чәчкәләр.
Үпкәлиләр чәчкәләрне төрле төсле күбәләк-
ләр килеп, киткән булып, тагын да шунда чүгәләп.
Бервакыт чут-чут итеп сайрый Ходайның кошлары;
Китә җаннарны кисеп, ярып садаи хушлары.
Монда бульварлар, клуб һәм танцевальня, цирк та шул;
Монда оркестр, театрлар да шул, концерт та шул.
Зур бу урман: читләре күренмидер, диңгез кеби,
Биниһая, бихисаптыр, гаскәри Чыңгыз кеби.
Кылт итеп искә төшәдер намнары, дәүләтләре
Карт бабайларның, моны күрсәң, бөтен Сауләтләре.
Ачыла алдында тарихтан театр пәрдәсе:
Аһ! дисең, без ник болай соң? без дә Хакның бәндәсе.

Җәй көнен яздым бераз; язмыйм әле кыш, көзләрен,
Алсу йөзле, кара кашлы, кара күзле кызларын.
Бу авылның мин җыен, мәйдан, сабаны туйларын
Язмыймын куркып, еракларга китәр дип уйларым.
Тукта, мин юлдин адашканмын икән бит, күр әле,
Әллә ник истән дә чыккан, сүз башым бит «Шүрәле».
Аз гына сабрит әле, әй кариэм! хәзер язам;
Уйласам аулымны, гакълымнан да мин хәзер язам.

Билгеле, бу кап-кара урманда һәр ерткыч та бар,
Юк түгел аю, бүре; төлке — җиһан корткыч та бар.
һәм дә бар монда куян, әрлән, тиен, йомран, поши,
Очрата аучы булып урманда күп йөргән кеше.
Бик куе булганга, монда җен-пәриләр бар, диләр,
Төрле албасты, убырлар, шүрәлеләр бар, диләр,
һич гаҗәп юк, булса булыр,— бик калын, бик күп бит ул;
Күктә ни булмас дисең,— очсыз-кырыйсыз күк бит ул!

Шул турыдан аз гына — биш-алты сүз сөйлим әле,
Гадәтемчә аз гына җырлыйм әле, көйлим әле.
Бик матур бер айлы кичтә бу авылның бер Җегет
Киткән урманга утынга, ялгызы бер ат җигеп.
Тиз барып җиткән Җегет, эшкә тотынган баргач ук,
Кисә башлаган утынны балта берлән «тук» та «тук»!
Җәйге төннең гадәтенчә, төн бераз салкын икән;
Барча кош-корт йоклаган булганга, урман тын икән.
Шундый тын, яхшы һавада безнең утынчы исә,
Алны-артны, уңны-сулны белмичә, утын кисә.
Балтасы кулда, Җегет эштән бераз туктап тора;
Тукта, чү! Ямьсез тавышлы әллә нәрсә кычкыра.
Сискәнеп, безнең Җегет катып кала аягүрә,
Аңламастан, каршысында әллә нинди «ят» күрә.

Нәрсә бу? Качкынмы, җенме? Йә өрәкме, нәрсә бу?
Кот очарлык, бик килешсез, әллә нинди нәрсә бу!
Борыны кәп-кәкре — бөгелгәндер тәмам кармак кеби;
Төз түгел куллар, аяклар да — ботак-тармак кеби.
Ялтырый, ялт-йолт киләдер эчкә баткан күзләре,
Кот очар, күрсәң әгәр, төнлә түгел — көндезләре.
Яп-ялангач, нәп-нәзек, ләкин кеше төсле үзе;
Урта бармак буйлыгы бар маңлаенда мөгезе.
Кәкре түгелдер моның бармаклары — бик төз төзен,
Тик килешсез — һәрбере дә ярты аршыннан озын.

Шүрәле тыккан кулын — селкенмидер, кузгалмыйдыр;
Белми инсан хәйләсен — һич балтага күз салмыйдыр.
Суккалый торгач, ахырда чөй чыгып, бушап китеп,
Шүрәленең бармагы калды — кысылды шап итеп.
Сизде эшне Шүрәле дә: кычкыра да бакыра,
Сызлана һәм ярдәменә шүрәлеләр чакыра.
Хәзер инде Шүрәле безнең Җегеткә ялына,
Тәүбә итә эшләреннән, изгелеккә салына:

— Син бераз кызган мине, коткарчы, и адәмгенәм;
Мондин ары үзеңә, угълыңа, нәслеңгә тимәм.
Башкалардан да тидермәм, ул минем дустым, диеп,
Аңар урманда йөрергә мин үзем куштым, диеп.
Бик авырта кулларым, дустым, җибәр, зинһар, җибәр;
Шүрәлене рәнҗетүдән нәрсә бар сиңа, ни бар?
Тибрәнә дә йолкына, бичара гакълыннан шаша;
Шул арада яшь Җегет өйгә китәргә маташа.

Ат башыннан тоткан ул, бу Шүрәлене белми дә;
Ул моның фөрьядларын асла колакка элми дә.

— И Җегет, һич юк икәндер мәрхәмәт хиссең синең;
Әйтче, зинһар, мәрхәмәтсез! Кем син? Исмең кем синең?
Иртәгә килгәнче дустлар, тәндә җаным торса гәр,
Шул фәлән атлы кеше кысты диермен сорсалар.

— Әйтсәм әйтим, син белеп кал:
чын атым «Былтыр» минем.

Бу Җегет абзаң булыр бу, бик белеп тор син, энем!
Шүрәле фөрьяд итәдер; аудан ычкынмак була,
һәм дә ычкынгач, Җегеткә бер-бер эш кылмак була.
Кычкыра: «Кысты, харап итте явыз «Былтыр» мине,
Аһ, үләм бит, бу бәладән кем килеп йолкыр мине?»
Иртәгесен шүрәлеләр бу фәкыйрьне тиргиләр:

— Син җүләрсең, син котырган, син тилергәнсең,—
диләр.

Әйтәләр: «Кычкырма син, тиз яхшылык берлән тыел!
И җүләр! Кысканга былтыр, кычкыралармы быел!»

Бик озак торгач карашып, күзне күзгә нык терәп,
Эндәшә батыр утынчы: «Сиңа миннән ни кирәк?»

— Бер дә шикләнмә, Җегет, син;
мин карак-угъры түгел,

Юл да кисмимен, шулай да мин бигүк тугьры түгел.
Гадәтем: ялгыз кешеләрне кытыклап үтерәм;
Мин әле, күргәч сине, шатланганымнан үкерәм.
Тик кытыкларга яралгандыр минем бармакларым;
Булгалыйдыр көлдереп адәм үтергән чакларым.
Кил әле, син дә бераз бармакларыңны селкет, и
Яшь Җегет! Килче икәү уйныйк бераз кети-кети.

— Яхшы, яхшы, сүз дә юктыр,

мин карышмый уйныймын,
Тик сине шартыма күнмәссең диеп мин уйлыймын.

— Нәрсә шартың, сөйлә, и бичара адәмчеккенәм?
Тик тизүк уйныйкчы, зинһар, нәрсә кушсаң да күнәм.

— Сөйлием шартымны сиңа, яхшы тыңлап тор: әнә
Шунда бар ич бик озын һәм бик юан бер бүрәнә.
Мин дә көч-ярдәм бирермен: әйдә, иптәш, кузгалыйк,
Шул агачны бергә-бергә ушбу арбага салыйк.
Бүрәнәнең бер очында бар эчелгән ярыгы,

Шул җиреннән нык кына син тот, и урман сарыгы!
Бу киңәшкә Шүрәле дә күнде, килмичә кире,
Китте кушкан җиргә, атлап адымын ире-ире;
Куйды илтеп аузын эчкән бүрәнәгә бармагын,—
Кариэм, күрдеңме инде яшь Җегетнең кармагын!
Суккалыйдыр балта берлән кыстырылган чөйгә бу,
Хәйләсене әкрен-әкрен китерәдер көйгә бу.

ШУРАЛЕ НА РУССКОМ

Есть аул вблизи Казани, по названию Кырлай.
Даже куры в том Кырлае петь умеют. Дивный край!

Хоть я родом не оттуда, но любовь к нему хранил,
На земле его работал — сеял, жал и боронил.

Он слывет большим аулом? Нет, напротив, невелик,
А река, народа гордость,— просто маленький родник.

Эта сторона лесная вечно в памяти жива.
Бархатистым одеялом расстилается трава.

Там ни холода, ни зноя никогда не знал народ:
В свой черед подует ветер, в свой черед и дождь

Читайте также:  Слово заливает как пишется

От малины, земляники все в лесу пестрым-пестро,
Набираешь в миг единый ягод полное ведро,

Я сейчас начну, читатель, на меня ты не пеняй:

Источник

«Өч ул» татар халык әкиятләре

Өч ул/Три сына татарская народная сказка.

Әүвәл заманда бер авылда бер кеше булган. Аның өч улы бар икән.

Бер көнне аталары улларын чакырып китерә дә әйтә:

– Улларым, мин үләрмен, мин үлгәч, сезгә монда торырга туры килмәс, читкә китәргә туры килер, – ди.
Бер кылыч биреп калдыра ул аларга.
Шуннан: – Өчегез бергә ятып йокламагыз, икегез йоклаганда, берегез карап торыгыз, – ди.

Шуннан, чыгып китәләр болар. Бара-бара бер матур су буена җиткәннән соң, аш пешереп ашыйлар.
Икесе йокларга ята, олысы каравылда кала. Төн җиткәч, бу каравылда торганда, адәм исен сизеп, бер аждаһа килә боларны йотарга. Килгән уңайга, аждаһаны егет кылычы белән шунда тураклап ташлый. Тукта, истәлек булыр дип, аждаһаның койрыгын кисеп ала да, иске чүпрәккә бәйләп, кесәсенә сала. Таң вакыты җитә, энеләре янына килә.

– Торыгыз, энеләрем, китәр вакыт җитте, ашыйк-эчик тә китик, – ди.

Энеләренә әйтми нәрсә булганын. Торып, ашап-эчеп, китәләр.

Икенче кичне тагын бер урын сайлап кунарга туктыйлар. Тагын икесе йокларга ята, уртанчылары кала каравылда. Шуннан, төн уртасында, әллә кайда, еракта, егет бик якты ут күрә. «Бу нинди ут икән?» – дип бара. Барса, бу дию пәрие икән, боларның йоклаганын көтеп ята икән. Боларның йоклаганын көтеп, үзе йокыга киткән. Барып җитә дә теге, дию аждаһасын үтерә. Кулында бик кыйммәт хаклы йөзеге була диюнең. Диюнең бармагы белән кисеп ала да, канын сөртеп, кесәсенә сала. Килә туганнары янына:

– Торыгыз, китәр вакыт җитте, – ди. Торалар, ашыйлар-эчәләр дә тагын китәләр болар. Бара-бара, тагын кич була. Кич булгач, энеләре әйтә:

– Абзыйлар, сез ятып йоклагыз, мин каравылда торам, – ди.

Абзыйлары йоклап киткәч, энеләре кылыч тотып каравылда тора. Болар хәзер бер шәһәргә якынлашкан булалар. Шәһәр ерак та түгел, күренеп тора. Ну, теге каравылда тора. Менә бервакытны, бере артыннан бере, бере артыннан бере тезелеп, утыз тугыз бур кеше шәһәр патшасының хәзинәсен басарга, алтын-көмешен басарга баралар икән. Бу:

– Кая барасыз, иптәшләр? – дип сорый.

– Без, диләр, патша сараен басып, малын таларга барабыз, – диләр.

– Алай булгач, мине дә алыгызчы, мин дә барам, – ди.

– Син нинди эшкә оста соң? – дип сорыйлар.

– Мин, ди, югары җирләргә менәргә оста. Аркан башына ыргак бәйләп, шуны түбәгә атам да, ул түбәгә эленә, шуннан тотынып түбәгә менәм мин, – ди.

– Алай булгач, бик яхшы, безгә кирәк икән бу кеше, – дип, алып китәләр болар тегене, хәзер кырык кеше булып.

Барып җитәләр патшаның сараена. Алалар аркан белән үткен тимер ыргак. Түбәгә аталар, ыргак барып эләгә. Шуннан, арканга тотынып, менеп китә ул түбәгә. Түбә калаен, бер метр ярым җирне, куптара ыргак. Сарайның хәзинәсе булып чыга бу. Шуннан соң егет:

– Сарай хәзинәсенә, алтын-көмешләр оясына чыктым, берәм-берәм менегез, үзем генә алып булмый, – ди.

Берәм-берәм менәләр. Менгән берен үтереп, уң колагын кисеп алып, гәүдәләрен шунда өя бара егет.
Колакларны бауга тезә.

Ну, сарай түбәсеннән төшеп китә. Бер ишек күрә, аны ачып керсә, патшаның өч кызы йоклап яталар. Бик кечкенә генә эт ләң-ләң өргән була. Кылыч белән аның муенын чабып өзеп ташлый. Кызларның кыйммәтле яулыкларын ала берәрне. Шуннан бер бит кәгазь ала да яза бу хәзер. «Шундый кечкенә бер эткә алданган икәнсез, бүген мин булмасам, җаныгыздан колак каккан идегез». Шуны язып калдыра да, таң атканда, абзыйлары янына кайта.

Иртәгесен патша кызлары торалар – – яулыклары юк. Карасалар, этләре үлгән. Тегеләр барысы да елый башлыйлар, яулыкларын кызганып. Ата-аналары сорый:

– Ни булды сезгә? – дип.

– Менә безнең яулыкларыбыз юк, – диләр.

Патша да шунда тагын этенең үлгәнен күрә, караса, өстәлдә язу. «Мин булмасам, бүген үләдер идегез», – дип язган. Шуннан сарай өстенә менеп карый үзенең вәзирләре белән. Караса, утыз тугыз үлгән гәүдә ята. Ьәркайсының берәр колагы юк. Патша: «Хәзер бөтен шәһәрне эзләп, әйдәгез, китерегез утыз тугыз колакны», – ди.

Шуннан, эзләргә тотыналар, һичбер кайдан таба алмыйлар.

– Шәһәрдә кермәгән җир калмадымы? – дип сорый патша.

– Без кермәгән җир калмады хәзер, – диләр.

– Соң, бер-бер кеше калмадымы сез күрмәгән? – дип сорый.

– Әле генә өч кеше бик арган хәлдә шәһәргә килеп керделәр, бик җәфа чиккән кешеләр булырга кирәк, алар андый-мондый кешеләргә охшамаганнар, – диделәр.

– Алып килегез, – ди патша, – ашамлык-эчемлек хәзерләгез, – ди.

Алып киләләр бу өч егетне патша янына. Патша:

– Сез нинди кешеләр? – дип сорый.

– Без бер җиргә барырга чыккан мөсафирлар, – диләр.

– Бик аргансыз, – ди патша, – сез монда гына кунып китегез, – ди. Бер сарай күрсәтә. – Шунда куныгыз, – ди.

Һәртөрле ашамлык-эчемлек китерәләр. «Боларда бер хикмәт күренә», – дип, бер вәзирен янына алып, бер тишектән күзәтергә була патша. «Нинди сүзләр сөйлиләр икән?» – ди.

Шуннан бервакыт, ашап-эчкәч, абзыйлар сөйләшә башлыйлар. Олы агалары әйтә:

– Без авылдан чыккан көнне, мин каравылда торганда, без үлгән кеше идек, ди. Бер аждаһа килеп, авызын ачып, ут чыгарып, безне йотарга килә иде, ди. Шуннан мин кылычым белән бер чаптым, аждаһа дүрткә-бишкә өзелеп китте, ди. Менә, ышан-масагыз, – ди, аждаһаның койрыгын чыгарып сала өстәлгә.

Патша белән вәзирләре карап тора, исләре китә инде. Ну, хәзер уртанчы энеләре дә:

– Мин, ди, каравылда торганда, шулай ук беткән идек, ди. Сез йокыга киткәч, еракта күренде бер ут яктысы. Ул дию пәрие икән. Барам, барсам – – йоклап ята. Йоклаган җирендә чабып өзеп үтердем, ди. Менә бармагы белән кыйммәт хаклы йөзеге, – дип, чыгарып сала. – Бу минем эшләгән эш, – ди.

Хәзер өченче энеләре әйтә:

– Без бу шәһәргә кергән көнне, сез йокладыгыз, мин каравылда тордым. Каравылда торсам, бервакыт утыз тугыз кораллы бурлар килә. Бере артыннан бере тезелгән. Каршы ларына чыгып:
«Кая барасыз?» – дип сорадым мин, ди. «Менә бу күрше патшаның алтын-көмеш сарае бар. Шуны басарга барабыз», – дип әйттеләр, ди.
«Алай булса, мине дә ияртегез», – дип әйттем, ди. «Нинди эшкә маһир син?» – дип сорадылар, ди.
«Мин югары җирләргә менәргә оста» – дип әйттем, ди. Шуннан мине ияртеп алып киттеләр, ди.
Шуннан, барып җиткәч, аркан башына үткен тимер ыргак бәйләп, түбәгә аттык.
Эләкте бу. Шуннан, арканга тотынып мендем. Ыргак күтәреп ташлаган метр ярым чамасы җирен түбәнең.
Алтын-көмеш хәзинәсен таптым, үзем генә алып булмый, берәм-берәм менегез, дип кычкырдым, ди.
Берәм-берәм менәләр. Менгән берсен үтереп, сарай түбәсенә ташлый барам, һәркайсының уң колагын кисеп җепкә тезә барам. Шулай утыз тугыз бурны үтереп бетердем, ди.
Шуннан соң сарай түбәсеннән төштем. Бер ишекне ачтым, анда бер кечкенә эт ләң-ләң өреп тора, этне чабып үтердем. Шунда өч патша кызы йоклап ята. Патша кызларының өч яулыгын алдым.
Шуннан кәгазь-каләм алып: «Бүген мин булмасам, сезнең беткән көнегез ие», – дип, язу язып калдырдым, ди.
Менә, иптәшләр, дип, утыз тугыз колакны өстәлгә чыгарып сала.

Шуннан патша белән вәзире керә, боларны кочаклап ала. Шунда патшаның өч кызы бар икән, өчесен өч егеткә биреп, өчесен өч вилайяткә патша итә – болар патша булырдай кеше икән дип. Болар шунда гомер-гомергә рәхәт яшәп калалар.

Читайте также:  Сказка переделка о мертвой царевне и семи богатырях

В прежние времена жил в одной деревне человек. И было у него три сына.
Как-то призывает отец своих сыновей и говорит:
— Дети мои милые, когда я умру, придётся вам уходить отсюда в чужие края. — И дал он им один меч на троих. — Будете идти путём-дорогою, не ложитесь спать все вместе, стойте по очереди в карауле.
Схоронили сыновья отца и вышли в путь-дороженьку. Долго ли, коротко ли шли, пришли к красивой речке. Наварили они похлёбку, наелись-напились и спать улеглись. Старший брат остался караул держать.
А в этих краях жил аждаха (многоголовое ящероподобное или змееподобное крылатое чудовище ).
Учуял он человечий дух и захотел братьев съесть.
Да не тут-то было: бросился старший брат на аждаху и разрубил его одним махом на куски. Потом отрезал ему конец хвоста и думает: «Возьму-ка на память», — завернул в тряпицу и положил в карман.
Занялась заря. Разбудил он братьев:
— Вставайте, братья, нам уходить пора.
Только про аждаху не сказал им ничего. Встали братья и снова отправились в путь.
Долго шли они. Вечер настал. Устали-притомились братья, на ночлег остановились. Два брата спать ложатся, а средний на караул встаёт. Вдруг среди ночи видит джигит: яркий свет вдали загорелся. «Дай, — думает, — пойду посмотрю, что за свет». Идёт и видит: страшный див лежит и не шевелится. Подошёл джигит поближе, а див спит крепким сном да похрапывает. Пока дожидался див, когда братья заснут, не стерпел, сам заснул. Взмахнул юноша отцовским мечом — и конец тут диву пришёл. Смотрит, что взять на память, а у дива драгоценный перстень на пальце сверкает. Отрубил он ему палец вместе с перстнем и в карман положил. Пришёл к братьям и будит их:
— Вставайте, братья, уходить пора!
Шли они, шли, настала третья ночь. Остановились на ночлег у стен незнакомого города,
— Ложитесь, братья, спать,— говорит самый младший. — Я стеречь вас стану.
Взял он отцовский меч и встал на караул. Долго смотрел он кругом, скучно ему стало, да вдруг заприметил, зашевелилось что-то вдали. Это шли тридцать девять воров казну падишаха грабить.
Идут они друг за дружкой, гуськом, а юноша выходит им навстречу и спрашивает:
— Куда путь держите?
— Идём в город, дворец грабить.
— Возьмите меня с собой, я тоже пригожусь.
— А что ты умеешь делать?
— Я умею хорошо лазить по крышам. Забрасываю на аркане крюк, а потом по нему лезу вверх.
— Превосходно, этот человек нам пригодится, — говорят воры и берут его с собой. Стало их теперь ровно сорок.
Приходят ко дворцу. Берут острый железный крюк на длинном аркане и забрасывают на крышу. Подёргали аркан — хорошо крюк держится. Говорят воры младшему брату:
— Ну, лезь теперь, а мы тебя внизу подождём.
Влез джигит на крышу, а там острым крюком кровлю оторвало на целых полтора метра, а в той дыре — казна падишаха.
— Эй, вы! — кричит он ворам. — Лезьте сюда, я один не унесу, здесь золота видимо-невидимо.
И стали воры лезть по аркану один за другим. А он убивает их по одному, у каждого отрезает по правому уху и на верёвочку нанизывает.
Вот спустился он с крыши. Видит дверь. Открыл дверь, смотрит — три красавицы спят, дочери падишаха. Крошечная собачонка — «тяв-тяв» — лает на него. Снёс он мечом голову собачке. Взял дорогие узорчатые платки девушек, потом написал на клочке бумаги: «Вы надеялись на маленькую собачонку. Не будь меня, вы погибли бы сегодня». Оставляет он бумажку и на рассвете возвращается к братьям.
Просыпаются дочери падишаха утром — нет платков. Смотрят — собачка мёртвая лежит. Принимаются они плакать — жалко платков. Мать с отцом спрашивают:
— Что с вами?
— Платки пропали.
Тут видит падишах, собачка мёртвая лежит, а на столе записка: «Не будь меня, вы погибли бы сегодня», — написано там. Потом с визирями лезет на крышу. Видит, тридцать девять воров лежат, все мёртвые, у каждого по правому уху отрезано.
— Обыщите весь город, а тридцать девять ушей мне доставьте, — говорит падишах.
Ищут, ищут, не находят.
— Во все дома заходили? — спрашивает падишах.
— Всё обшарили.
— Ни одного человека не пропустили?
— Только что в город вошли три путника, видать, много бед претерпели, не похожи на подозрительных.
— Приведите их сюда, — говорит падишах. — Приготовьте угощение.
Приводят трёх братьев.
— Кто вы такие? — спрашивает падишах.
— Мы странники, идём своей дорогой, — говорят братья.
— Вы очень устали, переночуйте здесь, — предлагает падишах и указывает им комнату. — Вот, ночуйте там.
Приносят всякие яства и вина.
«Здесь кроется какая-то тайна», — думает падишах и, взяв с собой одного из своих визирей, решил вместе с ним в щелку посмотреть. — «Интересно, о чём джигиты будут говорить?»
Наелись-напились братья и повели такой разговор:
— После того, как вышли из деревни, в первую ночь, когда я стоял в карауле, мы уже почти покойниками были. Гляжу, идёт аждаха, разинув пасть, пламя изо рта пышет, проглотить нас хочет. Ударил я его мечом и разрубил одним махом на куски. Вот, смотрите! — И старший брат выкладывает на стол хвост аждахи.
Падишах и визирь только рты разинули от удивления. Тут заговорил средний:
— Когда я стоял на карауле, мы ведь тоже чуть не погибли. Вы заснули, вдруг я вижу яркий свет вдали. Это, оказывается, див. Пошёл я туда, смотрю — спит. Разрубил я его сонного, тут и конец ему пришёл. Вот палец с его драгоценным перстнем, — говорит он и выкладывает на стол.
Теперь настал черёд младшего брата.
— В ту ночь, когда мы подошли к этому городу, вы заснули, а я в карауле остался. Вижу вдруг —- идут тридцать девять вооружённых воров. Друг за другом идут, гуськом. Вышел я им навстречу. «Куда, — говорю, — идёте?» «Золотую казну идём грабить», — говорят воры. «Тогда, — говорю, — и меня возьмите, я хорошо умею лазить по канату». Взяли они меня с собой. Пришли. Забросили крюк на крышу. Зацепился крюк. Я полез. Смотрю, большой кусок кровли оторвался, а там — золота видимо-невидимо. Крикнул я ворам, не могу, мол, один унести казну, лезьте сюда по одному. Лезут, а я каждого убиваю, отрезаю по одному уху и на верёвочку нанизываю. Так я уничтожил тридцать девять воров. Слез с крыши, открыл какую-то дверь, на меня собачонка махонькая тявкает, я и ей голову отрубил. Спали там дочери падишаха. Я взял их платки и записку оставил: «Не будь меня, вы погибли бы сегодня». Вот; братцы, — и выложил он на стол тридцать девять ушей.
Тут входят в комнату падишах с визирем и обнимают джигитов. Отдаёт государь за этих джигитов трёх дочерей и ставит падишахами в трёх провинциях.
И по сей день живут они там счастливо.

Источник

Поделиться с друзьями
admin
Детский развивающий портал